Trong quá trình ôn thi tốt nghiệp THPT, các câu hỏi yêu cầu nhận biết và lựa chọn biểu đồ phù hợp luôn là một phần quan trọng trong đề thi môn Địa lý. Việc nắm vững dấu hiệu của từng loại không chỉ giúp bạn trả lời chính xác mà còn tiết kiệm thời gian quý báu. Trong quá trình học tập, việc hiểu rõ bản chất của các khái niệm, ví dụ như amino axit là hợp chất hữu cơ trong môn Hóa, cũng tương tự như việc ghi nhớ các quy tắc nhận diện biểu đồ trong môn Địa.
Bài viết này sẽ tổng hợp những mẹo đơn giản và hiệu quả nhất để bạn dễ dàng xác định đúng dạng biểu đồ cần chọn.
TÓM TẮT
1. Biểu đồ tròn
Biểu đồ tròn là lựa chọn tối ưu khi bạn gặp các từ khóa sau trong đề bài:
- Thể hiện cơ cấu, tỷ trọng, tỷ lệ, kết cấu.
- Quy mô thời gian ngắn: Thường chỉ giới hạn trong 1 hoặc 2 năm.
Ví dụ: Biểu đồ thể hiện cơ cấu GDP của nước ta năm 2020 và 2023.
2. Biểu đồ đường
Hãy nghĩ ngay đến biểu đồ đường khi đề bài yêu cầu:
- Thể hiện sự thay đổi, diễn biến, động thái phát triển, tốc độ tăng trưởng.
- Đối tượng được theo dõi qua một chuỗi thời gian kéo dài (nhiều năm).
Ví dụ: Biểu đồ thể hiện tốc độ tăng trưởng dân số Việt Nam qua giai đoạn 2010 – 2020.
3. Biểu đồ cột
Biểu đồ cột được sử dụng trong hai trường hợp chính:
- Thể hiện sự biến động của một đối tượng qua nhiều năm.
- So sánh các đối tượng khác nhau (cùng đơn vị) trong cùng một thời điểm (một năm).
Ví dụ: So sánh sản lượng lúa của các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long năm 2022 hoặc Sản lượng điện của nhà máy thủy điện Hòa Bình qua các năm. Việc ghi nhớ các dấu hiệu này cũng quan trọng như việc nắm vững công thức để giải các bài toán hình học không gian, chẳng hạn như cách tìm giao tuyến của 2 mặt phẳng.
4. Biểu đồ miền
Đây là dạng biểu đồ đặc biệt, được sử dụng khi:
- Thể hiện sự thay đổi về cơ cấu, tỷ trọng.
- Quy mô thời gian dài: Áp dụng cho từ 3 năm trở lên.
Ví dụ: Biểu đồ thể hiện sự chuyển dịch cơ cấu giá trị xuất nhập khẩu của nước ta giai đoạn 2015 – 2023.
5. Biểu đồ kết hợp (Cột và Đường)
Dạng biểu đồ này được dùng khi đề bài yêu cầu thể hiện các đối tượng có đơn vị khác nhau nhưng lại có mối quan hệ mật thiết với nhau trên cùng một hệ trục tọa độ.
- Dấu hiệu: Có từ hai hoặc ba loại số liệu với các đơn vị khác nhau (ví dụ: triệu tấn và nghìn tỷ đồng).
Ví dụ: Biểu đồ thể hiện sản lượng khai thác và giá trị sản xuất thủy sản của nước ta qua các năm.
6. Biểu đồ cột chồng
Biểu đồ cột chồng là lựa chọn phù hợp nhất khi đề bài yêu cầu:
- Thể hiện cả quy mô (tổng số) và cơ cấu thành phần bên trong của đối tượng đó.
Ví dụ: Biểu đồ thể hiện tổng sản lượng và cơ cấu sản lượng lương thực của các vùng kinh tế. Nắm vững các quy tắc này cũng quan trọng như việc hiểu rõ các khái niệm vật lý cốt lõi, ví dụ như biên độ sóng.
Kết luận
Trên đây là 6 dạng biểu đồ thường gặp nhất trong đề thi môn Địa lý THPT Quốc gia. Bằng cách phân tích kỹ các từ khóa trong câu hỏi, bạn hoàn toàn có thể chọn được đáp án chính xác một cách nhanh chóng. Chúc các bạn ôn tập hiệu quả và đạt kết quả cao trong kỳ thi sắp tới
