Trong học tập và cuộc sống, việc làm tròn số thập phân là một kỹ năng cơ bản nhưng vô cùng hữu ích, giúp chúng ta dễ dàng hơn trong tính toán, thống kê và trình bày dữ liệu. Bài viết này sẽ cung cấp hướng dẫn chi tiết và dễ hiểu nhất về cách làm tròn số thập phân, kèm theo các ví dụ minh họa cụ thể và bài tập ứng dụng.
1. Hiểu về Số Thập Phân và Nguyên Tắc Làm Tròn
Số thập phân bao gồm hai phần chính: phần nguyên và phần thập phân, được phân tách bởi dấu phẩy. Ví dụ, trong số 23,5, 23 là phần nguyên và 5 là phần thập phân.
Quy trình làm tròn số thập phân, dù áp dụng cho phần nguyên hay phần thập phân, đều tuân theo các bước cơ bản sau:
- Bước 1: Xác định chữ số của hàng cần làm tròn. Đây là vị trí số mà chúng ta muốn làm tròn đến.
- Bước 2: Quan sát chữ số đứng ngay bên phải hàng cần làm tròn. Chữ số này sẽ quyết định việc làm tròn.
- Bước 3: So sánh chữ số bên phải với 5:
- Nếu chữ số này nhỏ hơn 5, chữ số ở hàng cần làm tròn giữ nguyên. Các chữ số bên phải nó sẽ được thay bằng 0 (hoặc bỏ đi nếu nằm sau dấu phẩy).
- Nếu chữ số này lớn hơn hoặc bằng 5, chữ số ở hàng cần làm tròn sẽ được cộng thêm 1. Các chữ số bên phải nó cũng sẽ được thay bằng 0 (hoặc bỏ đi).
1.1. Ví dụ Minh Họa Chi Tiết
Để nắm vững hơn, chúng ta hãy cùng đi qua các ví dụ sau:
-
Ví dụ 1: Làm tròn 128,453 đến hàng phần trăm.
- Bước 1: Hàng cần làm tròn là hàng phần trăm, chữ số là 5.
- Bước 2: Chữ số ngay bên phải là 3 (hàng phần nghìn).
- Bước 3: 3 < 5, nên ta giữ nguyên chữ số 5 ở hàng phần trăm. Kết quả là 128,45.
-
Ví dụ 2: Làm tròn 12,7 đến hàng đơn vị.
- Bước 1: Hàng cần làm tròn là hàng đơn vị, chữ số là 2.
- Bước 2: Chữ số ngay bên phải là 7 (hàng phần mười).
- Bước 3: 7 ≥ 5, nên ta cộng 1 vào chữ số 2 ở hàng đơn vị (thành 3). Kết quả là 13.
-
Ví dụ 3: Làm tròn 178,5 đến hàng chục.
- Bước 1: Hàng cần làm tròn là hàng chục, chữ số là 7.
- Bước 2: Chữ số ngay bên phải là 8 (hàng đơn vị).
- Bước 3: 8 ≥ 5, nên ta cộng 1 vào chữ số 7 ở hàng chục (thành 8). Kết quả là 180.
-
Ví dụ 4: Làm tròn 174,543 đến hàng phần mười.
- Bước 1: Hàng cần làm tròn là hàng phần mười, chữ số là 5.
- Bước 2: Chữ số ngay bên phải là 4 (hàng phần trăm).
- Bước 3: 4 < 5, nên ta giữ nguyên chữ số 5 ở hàng phần mười. Kết quả là 174,5.
-
Ví dụ 5: Làm tròn 1984,7542 đến hàng trăm.
- Bước 1: Hàng cần làm tròn là hàng trăm, chữ số là 9.
- Bước 2: Chữ số ngay bên phải là 8 (hàng chục).
- Bước 3: 8 ≥ 5, nên ta cộng 1 vào chữ số 9 ở hàng trăm. Do 9 + 1 = 10, ta ghi 0 vào hàng trăm và nhớ 1 sang hàng nghìn. Chữ số ở hàng nghìn là 1, cộng thêm 1 thành 2. Kết quả là 2000.
-
Ví dụ 6: Làm tròn số 75,5 đến hàng đơn vị.
- Bước 1: Hàng cần làm tròn là hàng đơn vị, chữ số là 5.
- Bước 2: Chữ số ngay bên phải là 5 (hàng phần mười).
- Bước 3: 5 = 5, nên ta cộng 1 vào chữ số 5 ở hàng đơn vị (thành 6). Kết quả là 76.
1.2. Ký hiệu Xấp Xỉ
Khi một số thập phân a được làm tròn thành một số b, chúng ta có thể biểu thị mối quan hệ này bằng ký hiệu xấp xỉ: a ≈ b.
2. Bài Tập Ứng Dụng Cách Làm Tròn Số Thập Phân
Để củng cố kiến thức, hãy thử sức với các bài tập sau:
Bài 1: Làm tròn các số thập phân sau:
a. 34,67 đến hàng chục.
b. 178,3 đến hàng đơn vị.
c. 89,123 đến hàng phần mười.
d. 78,8878 đến hàng phần trăm.
Đáp án Bài 1:
a. 30
b. 178
c. 89,1
d. 78,89
Bài 2: Số 124,56 làm tròn đến hàng đơn vị là:
A. 123
B. 125
C. 124,6
D. 124
Đáp án Bài 2: B. 125
Bài 3: Số 85,43 làm tròn đến hàng phần mười là:
A. 85
B. 85,5
C. 85,4
D. 85,5
Đáp án Bài 3: C. 85,4
Bài 4: Số 109,65 làm tròn đến hàng chục là:
A. 110
B. 109
C. 109,6
D. 109,7
Đáp án Bài 4: A. 110
Bài 5: Số 85,1564 làm tròn đến hàng phần trăm là:
A. 85,1
B. 85,2
C. 85,16
D. 85,15
Đáp án Bài 5: C. 85,16
Nắm vững kỹ năng làm tròn số thập phân không chỉ giúp bạn giải quyết tốt các bài toán trong sách giáo khoa mà còn là nền tảng quan trọng cho nhiều ứng dụng thực tế. Hãy thường xuyên luyện tập để sử dụng thành thạo kỹ năng này.
Chịu trách nhiệm nội dung: GV Nguyễn Thị Trang
