Cốc nước sóng sánh màu vàng cam trên bàn, khung cảnh quen thuộc của một quán cà phê Đà Nẵng nhìn ra khu chung cư nơi gia đình tôi đang sinh sống. Đó là nơi tôi đã trải qua phần lớn những kỳ nghỉ dài trong vài năm qua, cũng như nhiều năm trước đó, tôi đã từng ngồi đây với chiếc máy tính và cốc nước tương tự, viết, đọc, suy tư về tương lai và hành trình đã qua, xen lẫn hy vọng và cả sự bất định. Bài viết này xin được dành tặng cho chính tôi của những ngày tháng mông lung, mờ mịt khi nhìn về phía trước, và gửi gắm đến những ai đang lo lắng về tương lai khi dường như mọi người đều có một con đường rõ ràng, còn mình thì không. Đà Nẵng, không phải quê hương, nhưng lại là nơi chứng kiến nhiều dấu mốc quan trọng của cuộc đời tôi. Bạn thân mến, khi tương lai bất định, phía trước mịt mờ, chúng ta phải làm gì và không nên làm gì?
Khi rơi xuống đáy của nỗi buồn, mất niềm tin và hy vọng, ta thường cảm thấy mình đứng ngoài dòng chảy của số đông. Suy nghĩ này khiến ta tự ti, thất bại, thiếu may mắn, thua thiệt. Nhưng bạn biết không? Ngược lại mới đúng. Nếu bạn đang đối mặt với tình cảnh không như ý, bạn không hề đơn độc.
Tôi vẫn nhớ như in một ngày “tận cùng” khi còn rất trẻ, mất hết mọi chỗ dựa, không biết ngày mai sẽ sống thế nào. Đạp chiếc xe lọc cọc bỗng hỏng giữa đường, tôi tấp vào một hàng sửa xe ven đường. Ngồi chờ bác thợ, tôi ngẩn ngơ nhìn trời, nhìn dòng người xuôi ngược và tự hỏi: “Vì sao trời vẫn xanh như cũ, mọi người vẫn đi lại như thường, còn mình lại rơi vào hoàn cảnh này?”. Tôi ghen tị với cả những người xa lạ trên đường, họ đi lại kiên định, biết điểm đến, có một cuộc sống bình thường. Còn tôi, sự bình thường ấy đã không còn nữa, và tôi không biết phải đi về hướng nào. Cảm giác thật vô lý và bất công khi đất trời và người khác vẫn thản nhiên như mọi ngày, chỉ có cuộc sống của mình là chao đảo. Tôi cảm thấy mình bị xô ra rìa, cô đơn và bất lực. Bạn có từng hoặc đang cảm thấy như vậy không?
Thời điểm tôi mới sinh con, trở lại làm với mức lương năm triệu, mong muốn tìm một công việc lương cao hơn nhưng không biết phải nhắm tới vị trí nào, ở đâu. Ngành học quá hẹp, cơ hội ít ỏi, con còn quá nhỏ. Tôi hẹn gặp một cô bạn cũ uống cà phê gần công ty bạn ấy. Suốt buổi nói chuyện, tôi ngẩn ngơ nghe bạn than thở về sếp, về áp lực công việc, trong khi lòng thầm ghen tị. Những điều bạn đang bức xúc, công việc bạn chán nản lại chính là niềm ao ước của tôi. Bạn làm ở công ty lớn, công việc có hướng phát triển rõ ràng, lương cao hơn tôi. Tôi vẫn nhớ cảm giác nhìn theo bóng lưng bạn khi bạn trở lại tòa nhà công ty, mặc chiếc áo trắng, chân váy xanh, bước chân tự tin vì biết điều gì đang chờ đợi phía trước. Còn tôi thì không. Tôi đã trải qua không ít thời điểm lạc hướng, mờ mịt về tương lai như thế. Tôi cảm thấy có lẽ ai cũng từng trải qua những lúc “đen tối” như vậy. Hồi đó tôi thấy cô đơn, nhưng giờ thì không còn nghĩ thế nữa. Nếu bạn cũng đang chưa biết đi đường nào, hướng tới điều gì, và làm sao để đạt được điều mình muốn trong khi dường như ai ai cũng rõ ràng về tương lai hơn bạn, bạn không hề cô đơn.
Cảnh một quán cà phê yên tĩnh với cốc nước màu cam và máy tính xách tay
Tôi không biết việc cảm thấy bản thân có đồng đội hay nghĩ mình đang đứng bên rìa con sóng sẽ dễ chịu hơn bao giờ hết. Nhưng tôi tin rằng, nếu coi thử thách là điều ai cũng phải trải qua, chúng ta có thể bớt dằn vặt bản thân đi nhiều. Nếu có một “công thức” chung mà tôi rút ra được sau những lần gặp bế tắc, đó chính là: Phải nhúc nhích, phải hoạt động, đừng dừng lại. Giống như người đi lạc trong rừng, khoảnh khắc dừng lại chính là lúc ta rơi vào tuyệt vọng, đau khổ, và càng lúc càng thấy tăm tối. Ngay tại thời điểm ấy, có thể chúng ta chưa có tấm bản đồ đúng để ra khỏi rừng, nhưng việc liên tục di chuyển, hoạt động, giữ cho đầu óc minh mẫn tỉnh táo sẽ tiếp thêm hy vọng. Càng buồn càng phải học, càng chán nản càng cần ra ngoài gặp gỡ mọi người, càng muốn chui vào góc nhỏ gặm nhấm nỗi buồn càng phải vượt qua và ra ngoài tập thể dục.
Khi gặp phải biến cố, điều sáng suốt nhất tôi đã làm là đi mua mấy bộ hồ sơ xin việc. Tôi nộp đơn cho khách sạn làm lễ tân, nộp cho công ty viễn thông để phỏng vấn vị trí giao dịch viên, nộp cho công ty viễn thông nhỏ làm trợ giúp kinh doanh… Tôi không thực sự hiểu rõ những công việc ấy sẽ làm gì, nhưng tôi không cân nhắc nhiều, tôi cần một điều gì đó để làm, để cố gắng và hy vọng. Khi đứng trước nguy cơ không chuyển được việc, tôi bế tắc, nhưng may mắn là hàng tối vẫn chăm chỉ học tiếng Anh để thi Toeic, dù không biết điều đó có mang lại cơ hội nào hay không. Hành động là cách để vượt qua, bởi lẽ cuộc sống và thử thách đi kèm trước hết là vấn đề tâm lý. Để vượt qua, chúng ta cần nhiều điều kiện, hành động, năng lực và cả may mắn. Nhưng nếu tâm lý suy sụp, dừng hành động, cơ hội để vượt qua cũng không còn nữa.
Chúng ta chỉ thua khi dừng lại. Chỉ cần không dừng lại, tiếp tục hành động, chúng ta vẫn có hy vọng vào một ngày mai tốt đẹp hơn. Hoàn cảnh của mỗi người khác nhau, và vấn đề gặp phải tại mỗi thời điểm trong cuộc sống cũng khác nhau. Nhưng nếu bạn đang ở trong trạng thái mông lung, chán nản, mịt mờ về tương lai, đây là một số gợi ý để bạn bắt đầu. Hành trình này giống như những quân bài domino, một điều tích cực sẽ dẫn tới nhiều điều tích cực, đẩy lùi dần những suy nghĩ chán nản, thất vọng.
- Đi du lịch: Tốn kém, tôi biết. Nhưng đây từng là cách tôi sử dụng rất hiệu quả, tất nhiên là sau khi đã đi làm và có tiền tiết kiệm. Đây cũng là lý do Đà Nẵng có ý nghĩa đặc biệt với tôi. Đó từng là địa điểm mặc định mỗi khi tôi cần một nơi đủ quen thuộc nhưng lại cách xa cuộc sống, công việc và các mối quan hệ hàng ngày. Tôi từng gói gọn chuyến đi vài ngày chỉ trong 4-5 triệu đồng bằng cách tìm vé máy bay giá rẻ, ở phòng hostel giường tầng, ăn uống đơn giản. Vài triệu đủ cho cả tuần. Tách mình khỏi guồng quay quen thuộc, đến một vùng đất khác, ngồi trong không gian khác, chúng ta thường có nhiều góc nhìn, suy nghĩ và ý tưởng mới – chất xúc tác quan trọng để có dũng khí vượt qua thời điểm khó khăn.
- Viết email cho một người bạn ngưỡng mộ: Ai đó khiến bạn có cảm hứng để nỗ lực, người bạn thấy đã từng trải qua hoàn cảnh tương tự. Bạn có thể nhận được phản hồi (điều đó thật tuyệt), nhưng kể cả không nhận được, việc ngồi xuống viết thư cho ai đó, diễn tả lại chi tiết tình cảnh bản thân cũng giúp bạn cụ thể hóa nỗi buồn, nỗi lo lắng trong lòng. Điều này thực sự tốt về mặt tâm lý. Khi gửi cho người khác, tâm trí bạn sẽ cảm thấy trút được gánh nặng.
- Tìm kiếm cơ hội, bằng mọi cách: Bây giờ không phải lúc cân nhắc, đắn đo, mà là lúc chúng ta phải tìm mọi hướng, mọi lối đi, mọi khả năng có thể. Hãy gọi cho sếp cũ, bạn cũ, người quen sơ sơ trên mạng… nói với mọi người rằng bạn cần giúp đỡ. Ngày tôi mua năm bộ hồ sơ xin việc, tôi đã có ngay công việc gia sư rất tốt không phải bằng hồ sơ mà bằng cách nhắn cho các bạn học phổ thông để nói rằng tôi cần tiền, tôi cần công việc để làm, tôi có thể làm gia sư hoặc bất cứ việc gì chân chính. Sau này cũng vậy, mỗi khi gặp thế khó, mông lung về tương lai, tôi thường nghĩ cách tìm tới ai đó. Chúng ta cần giúp đỡ, nhưng trước hết bạn cần học cách phát tín hiệu “cấp cứu”. Bạn không nói, sẽ không ai biết để giúp, hoặc quá ít người biết sẽ không giải quyết được vấn đề.
- Học một thứ gì đó: Thật khó để động viên bản thân tiếp tục học khi thành quả chưa thấy đâu, không biết học xong có giúp ích gì, nhưng vẫn nên học bạn ạ. Học cho phép chúng ta chìm vào một mục tiêu, những thử thách, cảm giác thành tựu, và đôi khi là “giết thời gian” để đừng cả ngày ủ ê buồn chán. Học bằng việc đọc sách theo chủ đề, học các khóa online, học ngoại ngữ… Nếu có thể, hãy đăng ký khóa học để có tập thể mới, những kết nối mới và nguồn cảm hứng mới.
- Tập thể dục: 30 phút mỗi ngày, chỉ cần vậy thôi nhưng đều đặn. Đó là cách tác động vào cơ thể, “ép buộc” cơ thể phải vận động, thải độc và tìm thấy niềm vui đơn giản. Càng buồn, càng phải đứng dậy và vận động. Càng chán nản và mông lung, càng cần giữ sức khỏe, thể dục và ăn uống đầy đủ.
Hôm nay tôi rất vui, thật đấy. Tôi luôn cảm thấy bình yên và dễ chịu khi ở Đà Nẵng, và hôm nay không phải ngoại lệ. Tôi biết bản thân đã gặp nhiều may mắn, nhưng tôi cũng cần cảm ơn chính mình vì đã nhiều lần vùng vẫy để thoát ra tình cảnh mờ mịt về tương lai. Con đường đời của chúng ta vốn không bằng phẳng, không thể nào chỉ trải toàn hoa hồng. Có ngày sáng chói, cũng có ngày ủ ê tăm tối. Mong rằng tất cả chúng ta đều đủ nghị lực, sức khỏe, niềm tin và may mắn để vượt qua tất cả. “Đến cuối cùng, mọi điều đều sẽ ổn. Nếu chưa ổn, thì chưa phải cuối cùng”. Rất lâu kể từ khi tốt nghiệp đại học, tôi ghi ở mục dưới tên Facebook ở câu giới thiệu là: “After all, life is beautiful”. Tôi mong rằng, bài viết này đã tìm thấy bạn khi bạn cần. Tất cả chúng ta đều sẽ ổn thôi. Hít một hơi thật sâu, ngủ một giấc ngon, và ngày mai lại là ngày mới.
Thân mến,
Tố Uyên.
