Độ tan là một trong những khái niệm quan trọng và thường xuất hiện trong các bài kiểm tra Hóa học lớp 8. Nắm vững lý thuyết và biết cách áp dụng công thức sẽ giúp các em học sinh tự tin chinh phục mọi dạng Bài Tập Về độ Tan. Bài viết này của “Hóa Học Phổ Thông” sẽ tổng hợp toàn bộ kiến thức cốt lõi và hướng dẫn giải chi tiết qua các ví dụ minh họa, giúp các em củng cố kiến thức hiệu quả. Bên cạnh đó, việc hiểu rõ các khái niệm cơ bản cũng là nền tảng để học tốt các môn tự nhiên khác, cũng như các kỹ năng ngôn ngữ như soạn bài liên kết câu và liên kết đoạn văn.
TÓM TẮT
Lý thuyết về độ tan cần nắm vững
1. Độ tan là gì?
Độ tan (ký hiệu là S) của một chất trong nước là số gam chất đó có thể hòa tan tối đa trong 100 gam nước để tạo thành dung dịch bão hòa ở một nhiệt độ xác định.
- Dung dịch bão hòa: là dung dịch không thể hòa tan thêm chất tan ở một nhiệt độ nhất định.
- Ví dụ: Ở 25°C, độ tan của đường là 204g. Điều này có nghĩa là ở 25°C, 100g nước có thể hòa tan tối đa 204g đường để tạo thành dung dịch bão hòa.
2. Công thức tính độ tan
Để giải các bài tập về độ tan, công thức cốt lõi bạn cần ghi nhớ là:
S = (mct / mdm) x 100
Trong đó:
- S: Độ tan (đơn vị: g)
- mct: Khối lượng chất tan (đơn vị: g)
- mdm: Khối lượng dung môi (thường là nước) (đơn vị: g)
Từ công thức chính, ta có thể suy ra công thức tính khối lượng chất tan khi biết độ tan và khối lượng dung môi:
mct = (S x mdm) / 100
Việc nắm vững các công thức này cũng quan trọng như khi bạn học công thức tính độ bất bão hòa trong hóa học hữu cơ.
Các dạng bài tập về độ tan và cách giải
Dưới đây là các dạng bài tập phổ biến nhất kèm theo ví dụ minh họa và hướng dẫn giải chi tiết.
Dạng 1: Tính độ tan khi biết khối lượng chất tan và dung môi
Đây là dạng bài tập cơ bản nhất, yêu cầu bạn áp dụng trực tiếp công thức tính độ tan S.
Ví dụ 1: Ở 25°C, hòa tan hết 33 gam NaCl vào 150 gam nước thì thu được dung dịch bão hòa. Hãy xác định độ tan của NaCl ở nhiệt độ này.
- Hướng dẫn giải:
- Khối lượng chất tan (mct) = 33g
- Khối lượng dung môi (mdm) = 150g
- Áp dụng công thức: S = (mct / mdm) x 100
- Ta có: S (NaCl) = (33 / 150) x 100 = 22g
- Vậy độ tan của NaCl ở 25°C là 22g.
Ví dụ 2: Hòa tan hoàn toàn 64 gam KCl vào 200 gam nước ở 30°C, thu được dung dịch bão hòa. Tính độ tan của KCl.
- Hướng dẫn giải:
- Khối lượng chất tan (mct) = 64g
- Khối lượng dung môi (mdm) = 200g
- Áp dụng công thức: S = (mct / mdm) x 100
- Ta có: S (KCl) = (64 / 200) x 100 = 32g
- Vậy độ tan của KCl ở 30°C là 32g.
Dạng 2: Tính khối lượng chất tan cần dùng để tạo dung dịch bão hòa
Với dạng bài này, đề bài sẽ cho trước độ tan (S) và khối lượng dung môi (mdm), yêu cầu bạn tìm khối lượng chất tan (mct). Kiến thức này không chỉ ứng dụng trong hóa học mà còn có thể liên quan đến các khái niệm vật lý như suất điện động hiệu dụng trong các bài toán liên quan đến dung dịch điện li.
Ví dụ 1: Ở 20°C, độ tan của KNO₃ là 30g. Cần hòa tan bao nhiêu gam KNO₃ vào 150 gam nước để thu được dung dịch bão hòa?
- Hướng dẫn giải:
- Độ tan (S) = 30g
- Khối lượng dung môi (mdm) = 150g
- Áp dụng công thức suy ra: mct = (S x mdm) / 100
- Ta có: mct (KNO₃) = (30 x 150) / 100 = 45g
- Vậy cần hòa tan 45g KNO₃.
Ví dụ 2: Biết độ tan của K₂SO₄ ở 25°C là 8g. Tính khối lượng K₂SO₄ cần hòa tan vào 250 gam nước để thu được dung dịch bão hòa.
- Hướng dẫn giải:
- Độ tan (S) = 8g
- Khối lượng dung môi (mdm) = 250g
- Áp dụng công thức: mct = (S x mdm) / 100
- Ta có: mct (K₂SO₄) = (8 x 250) / 100 = 20g
- Vậy cần hòa tan 20g K₂SO₄.
Bài tập tự luyện (Có đáp án)
Để thành thạo hơn, hãy thử sức với các bài tập dưới đây. Kỹ năng giải toán cũng tương tự như việc tìm x lớp 3, cần sự luyện tập thường xuyên để trở nên nhanh nhạy.
Câu 1: Ở 30°C, hòa tan m gam K₂CO₃ vào 95 gam nước thì được dung dịch bão hòa. Biết độ tan của K₂CO₃ ở nhiệt độ đó là 42g. Tính giá trị của m.
- Đáp án: m = (42 x 95) / 100 = 39,9g
Câu 2: Hòa tan hoàn toàn 66 gam NH₄Cl ở 25°C vào 220 gam nước, thu được dung dịch bão hòa. Xác định độ tan của NH₄Cl.
- Đáp án: S = (66 / 220) x 100 = 30g
Câu 3: Ở 20°C, độ tan của NaNO₃ là 88g. Tính khối lượng NaNO₃ cần để hòa tan vào 110 gam nước thu được dung dịch bão hòa.
- Đáp án: mct = (88 x 110) / 100 = 96,8g
